“1992-1995’in Mirası” projesi kapsamında Mostar Gençlik Dernekleri Federasyonu, Bosna Türk Mezunlar Derneği (TÜMED) ve Mostar Jugend Belgium iş birliğiyle Türkiye ve Belçika’dan üniversite öğrencileri ile genç katılımcıları Bosna-Hersek’te gençlik, hafıza ve barış inşasına odaklanan bir programda bir araya getirdi. Uluslararası Saraybosna Üniversitesi (IUS), Balkan Çalışmaları Merkezi (BSC) aracılığıyla katılımcılara ev sahipliği yaptı ve akademik programın geliştirilmesi ve yürütülmesi konusunda organizasyonu gerçekleştiren paydaşlarla iş birliği yaptı.
Program, katılımcılara Bosna-Hersek’te 1992-1995 yılları arasındaki savaşın tarihsel, toplumsal, hukuki ve güncel boyutlarını ele alma fırsatı sundu. Akademik sunumlar ve konuşmacılarla doğrudan gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla programda tarihsel anlayışın hafıza, uzlaşma ve genç nesillerin barış inşasındaki rolüne ilişkin konularla ilişkilendirilmesi amaçlandı.
İlk akademik oturumlar, Balkan Çalışmaları Merkezi (BSC) Direktörü Dr. Adnan Mestan’ın 1992-1995 dönemine giden tarihsel gelişmeleri ele aldığı sunumuyla başladı. Sunumunda, 19. yüzyıldan Yugoslavya’nın kuruluşuna kadar Balkanlar’da milliyetçiliğin ve ulus-devlet inşasının gelişimini inceleyen Mestan, bu tarihsel süreçlerin bölgedeki siyasi ve toplumsal gerilimlere nasıl katkıda bulunduğuna dikkat çekti.
İkinci sunum, Yugoslavya’nın kuruluşundan 1992’de savaşın başlamasına kadar olan dönemi sosyolojik açıdan ele alan Yrd. Doç. Mustafa Krupalija tarafından gerçekleştirildi. Analizinde özellikle Bosna-Hersek içerisinde ortaya çıkan ve derinleşen toplumsal ve etnik bölünmelere odaklandı. Ayrıca ülkedeki farklı topluluklar arasındaki ilişkilerin dönüşümünü ve toplumsal bütünlüğün kademeli olarak zayıflamasına katkıda bulunan daha geniş kapsamlı siyasi ve toplumsal süreçleri ele aldı. Sunumunda, bu gelişmelerin 1992-1995 çatışmasının yaşandığı koşulları nasıl şekillendirdiğine dikkat çekti.
İkinci oturum, 1992-1995 savaşını hukuki açıdan ele alan Kıdemli Asistan Muhammed Huzeyfe Küçükaytekin’in sunumuyla devam etti. Savaş sırasında gerçekleştirilen soykırımın tanınmasının önemini vurgulayan Küçükaytekin, olayların uygun bir hukuki çerçeve içerisinde ele alınması ve tanımlanmasının önemini değerlendirdi. Ayrıca soykırımın inkârının günümüzde de devam eden bir sorun olduğuna ve bazı kişi ve grupların savaş sırasında gerçekleştirilen zulümlerle bağlantılı eylemlerle gurur duymaya veya bu eylemleri yüceltmeye devam ettiğine dikkat çekti. Bu tür tutumların devam etmesinin yalnızca Bosna-Hersek açısından değil, özellikle tarihsel hafıza, adalet ve gelecekte yaşanabilecek zulümlerin önlenmesi bakımından insanlık açısından da daha geniş kapsamlı bir sorun oluşturduğunun altını çizdi.
Son sunum, çatışmayı ve mirasını günümüz medyası ve haberleştirme perspektifinden ele alan Balkan News Genel Yayın Yönetmeni Sayın Kayhan Gül tarafından gerçekleştirildi. Güncel örneklerden hareketle Gül, medya anlatılarının savaş sırasında ortaya çıkan bölünmelerin anlaşılmasındaki rolünü, Sırbistan’ın 1992-1995 yılları arasındaki Bosna çatışmasına yaklaşımını ve bunun günümüzdeki yansımalarını ele aldı. Ayrıca günümüzdeki medya haberlerinin geçmişe ilişkin kamuoyu algısını nasıl şekillendirebileceğine ve genç nesillerin çatışmanın mirasını anlama biçimlerini nasıl etkileyebileceğine dikkat çekti.
Akademik oturumlar, katılımcı öğrencilerin konuşmacılarla doğrudan etkileşim kurmasına ve Bosna-Hersek’in yakın tarihi ile bu tarihin genç nesiller açısından devam eden önemine ilişkin farklı bakış açılarını tartışmasına olanak sağlayan interaktif soru-cevap oturumuyla sona erdi.
Program, gençlerin tarihsel hafıza ve barış inşasına ilişkin tartışmalara dâhil edilmesinin önemini ortaya koydu. Türkiye ve Belçika’dan katılımcıların IUS’ta ağırlanması ve akademisyenler ile medya profesyonelleriyle diyalog kurabilecekleri bir ortam oluşturulması sayesinde iş birliği, 1992-1995 döneminin mirası ve gençlerin barış kültürünün inşasındaki görevi hakkında düşünme fırsatı sundu.
