Po javnom pozivu za sufinansiranje naučnoistraživačkih/umjetničkoistraživačkih i istraživačko razvojnih projekata i programa iz budžeta Kantona Sarajevo za 2021. godinu, koje je organizovalo Ministarstvo za nauku, visoko obrazovanje i mlade Kantona Sarajevo, Internacionalni univerzitet u Sarajevu je ostvario finansijsku podršku za tri značajna projekta.
Začetnik ideje o pokretanju projekta pod nazivom „Disperzija aeropolutanata iz saobraćaja u uslovima temperaturne inverzije” je vanredni profesor dr. Muhamed Hadžiabdić koji će u saradnji sa vanrednim profesorom dr. Adnanom Mašićem, Mašinski fakultet Univerziteta u Sarajevu; dr. Bojanom Ničenom, Paul Scherrer institut, Švicarska; doktorantom Mahirom Hafizovićem, ENOVA d.o.o.; asistentom Ammarom Hodžom, IUS i magistricom tehničkih nauka Samrom Arnaut, ENOVA d.o.o. realizovati ovaj projekt tokom godine.
Sarajevo kao i još neki bosanskohercegovački gradovi posljednjih godina se redovito pojavljuju na ljestvici urbanih cjelina sa najzagađenijim zrakom na svijetu. Razlozi loše kvalitete zraka u bh gradovima su višestruki: jake emisije aeropolutanata iz industrijskih postrojenja, individualnih ložišta koja koriste ugalj, gust saobraćaj, te smanjena prirodna ventilacija zraka uslijed kotlinske konfiguracije terena, uz čestu pojavu temperaturne inverzije tokom zimskog perioda koja se vezuje za ekstremno visoke koncentracije štetnih čestica (PM) u zraku kada je visina mješajućeg sloja zraka uz tlo vrlo mala.
Da bi se donijele svrsishodne, efikasne i ekonomski opravdane mjere za poboljšanje kvaliteta zraka u Sarajevu i drugim bh gradovima, fenomen emisije i disperzije aeropolutanata u gradskim okruženjima mora biti naučno istražen. Kompjuterske simulacije mogu pomoći boljem razumijevanju pojave visokih koncentracija aeropolutanata, kao i brzom, učinkovitom i relativno jeftinom testiranju, optimiziranju i dizajniranju mjera na poboljšanju kvalitete zraka. Za tačne i pouzdane rezultate kompjuterskih simulacija neophodno je uraditi opsežna testiranja numeričkih metoda i modela fizike (prije svega turbulencije) koji čine osnovu računske dinamike fluida na kojoj se baziraju kompjuterske simulacije. Projektom se planira istraživanje disperzije aeropolutanata emitovanih iz saobraćaja u prostoru i vremenu u uslovima temperaturne inverzije pri čemu se uzima u obzir dinamika emisije aeropolutanata (pojačan broj vozila u jutarnjim i popodnevnim satima kao i različiti režimi saobraćaja u smislu protoka vozila).
Spoznaje o dinamici aerozagađenja iz saobraćaja, korelacije između koncentracije aeropolutanata i režima saobraćaja te spratnosti zgrada uz saobraćajnice će pomoći urbanim planerima i gradskim vlastima da donose odluke koje će osigurati racionalno urbano planiranje i dizajn koji osiguravaju efikasnu samoventilaciju i ublažavanje lošeg kvaliteta zraka i njegovog utjecaja na ljudsko zdravlje. Bolje planiranje i upravljanje gradom na bazi naučnih činjenica će pomoći da građani Kantona žive u zdravijem okruženju što će rezultirati mnogim društvenim i ekonomskim prednostima. Internacionalni univerzitet u Sarajevu će nastaviti podržavati naučna istraživanja koja značajno pomažu pri pronalasku rješenja za postojeće probleme kvalitete zraka i razvoju zdravije sredine za život. Veliko hvala Ministarstvu za nauku, visoko obrazovanje i mlade Kantona Sarajevo za podršku u realizaciji ovog projekta.
